Nie wszystkie galerie wymagają przekroczenia muzealnego progu. W Łodzi wystarczy spacer ulicą Piotrkowską, by po drodze spotkać poetę, pianistę, noblistę czy twórców przemysłowej potęgi miasta. Galeria Wielkich Łodzian wprowadza historię wprost w przestrzeń miasta i pozwala dosłownie usiąść obok postaci, które zapisały się w dziejach Łodzi.
Galeria Wielkich Łodzian składa się z sześciu plenerowych rzeźb rozmieszczonych w różnych punktach ulicy Piotrkowskiej. Możesz odkrywać je podczas jednego spaceru lub traktować jako kolejne przystanki podczas zwiedzania centrum Łodzi.
Czym jest Galeria Wielkich Łodzian?
Galeria Wielkich Łodzian to zbiór plenerowych rzeźb z brązu, które upamiętniają osoby i wydarzenia związane z historią miasta. Jej pomysłodawcą był związany z Łodzią animator kultury Marcel Szytenchelm, a pierwszy pomnik – Ławeczka Tuwima – pojawił się przy ulicy Piotrkowskiej w 1999 roku.
Dziś galerię tworzy sześć rzeźb rozmieszczonych w różnych częściach Piotrkowskiej. Większość z nich zaprojektowano tak, aby przechodnie mogli stać się częścią przedstawionej sceny – usiąść obok Juliana Tuwima, zająć miejsce przy stole łódzkich fabrykantów czy przysiąść w teatralnym fotelu obok Stefana Jaracza.
Kogo spotkasz w Galerii Wielkich Łodzian?
Spacerując ulicą Piotrkowską, możesz odnaleźć wszystkie sześć rzeźb tworzących Galerię Wielkich Łodzian, a każda z nich opowiada inną część historii miasta. Literatura, muzyka, teatr, przemysł czy początki łódzkiej energetyki tworzą razem opowieść o osobach i wydarzeniach, które miały wpływ na rozwój oraz tożsamość Łodzi.
Ławeczka Tuwima
Przy ul. Piotrkowskiej 104, przed Pałacem Juliusza Heinzla, możesz przysiąść obok jednego z najbardziej znanych łodzian – Juliana Tuwima. Odsłonięta w 1999 roku Ławeczka Tuwima była pierwszą rzeźbą, która zapoczątkowała Galerię Wielkich Łodzian. Poeta został przedstawiony w naturalnej wielkości, z wolnym miejscem obok, które zachęca przechodniów do wspólnego zdjęcia.
Tuwim urodził się w Łodzi i wielokrotnie powracał do rodzinnego miasta w swojej twórczości, między innymi w poemacie „Kwiaty polskie”. Z pomnikiem wiąże się też jedna z popularnych łódzkich legend – podobno potarcie nosa poety przynosi szczęście. Nietrudno zauważyć, że wielu spacerowiczów postanawia to sprawdzić, bo nos rzeźby jest wyraźnie wypolerowany.
Fortepian Rubinsteina
Kilkaset metrów dalej, przy ul. Piotrkowskiej 78, znajduje się pomnik Artura Rubinsteina – światowej sławy pianisty urodzonego w Łodzi. Odlana z brązu postać muzyka siedzi przy fortepianie, którego podniesiona klapa przypomina rozłożone skrzydło. Rzeźbę odsłonięto w 2000 roku jako drugi element Galerii Wielkich Łodzian – Fortepian Rubinsteina stoi przed kamienicą związaną z dzieciństwem pianisty, a na budynku znajduje się poświęcona mu tablica pamiątkowa.
Kufer Reymonta
Przy ul. Piotrkowskiej 137, przed Pałacem Juliusza Kindermanna, spotkasz Władysława Stanisława Reymonta siedzącego na podróżnym kufrze i zapisującego coś w niewielkim notatniku. Rzeźba nawiązuje do pisarskiej drogi autora, który w 1924 roku otrzymał Literacką Nagrodę Nobla za powieść „Chłopi”.
Z Łodzią Reymonta łączy jednak przede wszystkim „Ziemia obiecana”. Pisarz przyjechał do miasta pod koniec XIX wieku, obserwował jego dynamiczny rozwój i przemysłową rzeczywistość, a później wykorzystał te doświadczenia podczas pracy nad powieścią.
Twórcy Łodzi Przemysłowej
Przy ul. Piotrkowskiej 30/32 możesz z kolei dołączyć do spotkania trzech przedsiębiorców, których nazwiska na stałe zapisały się w historii przemysłowej Łodzi. Przy wspólnym stole zasiadają Izrael Poznański i Karol Scheibler, a obok nich stoi Henryk Grohman. Wolne krzesło pozostawiono dla przechodniów, którzy mogą przysiąść się do fabrykantów i stać się częścią przedstawionej sceny.
Wybór tych postaci nie jest przypadkowy. Poznański, Scheibler i Grohman należeli do najważniejszych łódzkich przemysłowców, a rozwijane przez nich przedsiębiorstwa miały ogromny udział w kształtowaniu XIX-wiecznej Łodzi. Pozostawili po sobie fabryki, rezydencje i całe kompleksy przemysłowe, które do dziś przypominają o epoce, gdy miasto w niezwykle szybkim tempie wyrastało na jeden z najważniejszych ośrodków włókienniczych.
Fotel Jaracza
Przy ul. Piotrkowskiej 152 możesz zająć miejsce na teatralnej widowni obok Stefana Jaracza – jednego z najważniejszych polskich aktorów teatralnych i filmowych okresu międzywojennego. Rzeźba przedstawia artystę siedzącego w fotelu z egzemplarzem reżyserskim w dłoni, a wolne miejsca obok zachęcają przechodniów, by na chwilę do niego dołączyli.
Jaracz był związany również z łódzką sceną teatralną. W latach 1908-1911 występował w działającym w mieście Teatrze Miejskim, zanim kolejne etapy kariery zaprowadziły go na sceny w innych częściach Polski.
Pomnik Lampiarza
Ostatni z pomników tworzących Galerię Wielkich Łodzian znajdziesz przy ul. Piotrkowskiej 37. Tym razem nie spotkasz jednak konkretnej znanej postaci. Rzeźba przedstawia lampiarza stojącego na drabinie przy ulicznej latarni i została odsłonięta w 2007 roku z okazji 100-lecia łódzkiej energetyki.
Lokalizacja pomnika nie jest dziełem przypadku – w pobliżu działał sklep American Diamant Palace, którego witrynę już w 1906 roku rozświetliło światło elektryczne. Rok później uruchomiono miejską elektrownię przy ul. Targowej 1/3, rozpoczynając nowy rozdział w historii łódzkiej energetyki. Dziś dawna elektrownia pełni zupełnie inną funkcję – mieści się w niej EC1 Łódź, które możesz odwiedzić podczas dalszego odkrywania przemysłowej historii miasta.
Najczęstsze pytania o Galerię Wielkich Łodzian
Galeria Wielkich Łodzian to jedna z najbardziej charakterystycznych atrakcji ulicy Piotrkowskiej. Jeśli planujesz spacer jej śladem, poniżej znajdziesz najważniejsze informacje dotyczące lokalizacji, pomników i zwiedzania.
Co to jest Galeria Wielkich Łodzian?
Galeria Wielkich Łodzian to zbiór sześciu plenerowych rzeźb z brązu poświęconych osobom i wydarzeniom związanym z historią Łodzi. Pomniki znajdują się w różnych punktach ulicy Piotrkowskiej i tworzą spacerowy szlak prowadzący przez literacką, muzyczną, teatralną i przemysłową historię miasta.
Ile pomników znajduje się w Galerii Wielkich Łodzian?
Galerię Wielkich Łodzian tworzy obecnie sześć pomników. Pierwszy z nich – Ławeczkę Tuwima – odsłonięto w 1999 roku, a kolejne rzeźby pojawiały się przy Piotrkowskiej w następnych latach.
Gdzie znajduje się Galeria Wielkich Łodzian?
Galeria Wielkich Łodzian znajduje się przy ulicy Piotrkowskiej w Łodzi. Rzeźby są rozmieszczone na różnych odcinkach ulicy – od pomnika Twórców Łodzi Przemysłowej przy Piotrkowskiej 30/32 po Fotel Jaracza przy Piotrkowskiej 152. Hotel Traugutta 12 znajduje się zaledwie 200 metrów od ulicy Piotrkowskiej, dzięki czemu stanowi wygodną bazę do spacerów jej śladem i odkrywania kolejnych atrakcji centrum Łodzi.
Kto znajduje się w Galerii Wielkich Łodzian?
W Galerii Wielkich Łodzian upamiętniono Juliana Tuwima, Artura Rubinsteina, Władysława Stanisława Reymonta, Stefana Jaracza oraz przemysłowców Izraela Poznańskiego, Karola Scheiblera i Henryka Grohmana. Galerię uzupełnia Pomnik Lampiarza, który nie przedstawia konkretnej osoby, ale upamiętnia początki łódzkiej energetyki.
Czy zwiedzanie Galerii Wielkich Łodzian jest bezpłatne?
Tak. Wszystkie rzeźby znajdują się w przestrzeni publicznej przy ulicy Piotrkowskiej, dlatego możesz oglądać je bezpłatnie i o dowolnej porze. Nie obowiązują ani bilety, ani godziny otwarcia.
Ile czasu potrzeba, by zobaczyć Galerię Wielkich Łodzian?
Na odnalezienie wszystkich sześciu pomników najlepiej przeznaczyć około godziny, zwłaszcza jeśli chcesz zatrzymać się przy każdym z nich i przy okazji odkrywać inne atrakcje ulicy Piotrkowskiej. Galerię możesz także zwiedzać etapami podczas spacerów po centrum Łodzi.
Który pomnik w Galerii Wielkich Łodzian przynosi szczęście?
Według popularnej łódzkiej legendy szczęście przynosi potarcie nosa Juliana Tuwima na Ławeczce Tuwima przy ul. Piotrkowskiej 104. Wielu spacerowiczów korzysta z tej tradycji, dlatego nos poety jest dziś wyraźnie wypolerowany.
